Wciągniki specjalne

Numer fabryczny i ewidencyjny należy porównać z tabliczką i dokumentami urządzenia. Trzeba odczytać decyzję zezwalającą na eksploatację, jej ważność i warunki oraz protokół badania, w tym uwagi i zalecenia. Sam nagłówek pozytywnego protokołu nie zastępuje sprawdzenia decyzji.

Następnie należy sprawdzić dostępność właściwej instrukcji i wpisy dotyczące konserwacji oraz zgłoszonych usterek. Dokumenty powinny odpowiadać aktualnemu miejscu montażu, konfiguracji i wyposażeniu, jeśli wpływają one na dopuszczenie urządzenia. Rozbieżność identyfikacji, brak wymaganego dokumentu lub niewyjaśnione zastrzeżenie trzeba wyjaśnić przed pracą.

Kontrola zaczyna się od tabliczek identyfikacyjnych, informacji o dopuszczalnym obciążeniu i oznaczeń sterowania. Należy sprawdzić ich czytelność, umiejscowienie i zgodność z aktualną konfiguracją. Diagram udźwigu osprzętu lub wysięgnika musi dotyczyć zastosowanego wyposażenia; sama największa wartość z tabliczki nie opisuje każdego położenia pracy.

Przy wskazanym piktogramie należy nazwać zakaz, nakaz lub zagrożenie i wyjaśnić jego praktyczny skutek. Przykładowo znak nakazu stosowania ochrony głowy wymaga odpowiedniego hełmu, a oznaczenie zakazu wstępu ogranicza dostęp do wskazanej strefy. Znaczenie symbolu kierunku ruchu należy odnieść do konkretnego mechanizmu i stanowiska sterowania. Nieczytelnego znaku nie można zastąpić zgadywaniem na podstawie innej maszyny.

Opuścić nieobciążony hak w miejsce umożliwiające bezpieczne oględziny i zatrzymać mechanizm. Oględziny dotyczą dostępnych dla obsługującego części: hak, zabezpieczenie gardzieli przewidziane w konstrukcji, zawieszenie haka, obudowy i krążki zblocza. Należy szukać takich nieprawidłowości jak pęknięcia, rozwarcie lub skręcenie haka, nadmierne zużycie, uszkodzenie zabezpieczenia i nieprawidłowe prowadzenie liny. Nie wolno przesuwać dłoni po pracującym mechanizmie ani zdejmować osłon, aby uzyskać dostęp do miejsca przeznaczonego do kontroli przez konserwatora.

Zabezpieczenie gardzieli nie przenosi ciężaru ładunku; hak i zblocze muszą odpowiadać udźwigowi oraz wyposażeniu urządzenia. Wartości graniczne zużycia i rozwarcia określa dokumentacja danego haka; ocena wzrokowa nie zastępuje wymaganych pomiarów konserwatora. Ocena powinna zakończyć się wskazaniem konkretnych miejsc sprawdzonych i zauważonych objawów. Przy nieprawidłowości wpływającej na bezpieczeństwo urządzenie należy wyłączyć z użytkowania i przekazać informację osobie odpowiedzialnej za eksploatację; oględziny nie upoważniają do prostowania, regulacji lub naprawy elementu.

Ustawić nieobciążony mechanizm do oględzin według instrukcji; zatrzymywać go przed zbliżeniem się do cięgna. Oględziny dotyczą dostępnych dla obsługującego części: występująca w urządzeniu lina albo łańcuch, ich zakończenia, zamocowania, prowadzenie na kołach lub bębnie i dostępne odcinki. Należy szukać takich nieprawidłowości jak w linie: zerwane druty, załamania, spłaszczenia lub korozja; w łańcuchu: pęknięte, skręcone albo odkształcone ogniwa oraz nierówne ułożenie. Nie wolno przesuwać dłoni po pracującym mechanizmie ani zdejmować osłon, aby uzyskać dostęp do miejsca przeznaczonego do kontroli przez konserwatora.

Kryteria wycofania należy odnieść do właściwego rodzaju cięgna, jego budowy i instrukcji; kryteriów liny nie stosuje się automatycznie do łańcucha. Jeśli oględziny wymagają przemieszczenia cięgna, kolejne fragmenty udostępnia się normalnym sterowaniem, po odsunięciu osób od strefy ruchu. Nie usuwa się osłon ani nie chwyta poruszającej się liny. Ocena powinna zakończyć się wskazaniem konkretnych miejsc sprawdzonych i zauważonych objawów. Przy nieprawidłowości wpływającej na bezpieczeństwo urządzenie należy wyłączyć z użytkowania i przekazać informację osobie odpowiedzialnej za eksploatację; oględziny nie upoważniają do prostowania, regulacji lub naprawy elementu.

Rozpoznać element wyzwalający i właściwy mechanizm; sprawdzić wolną drogę oraz wymagane położenie osprzętu. Próbę wykonać bez ładunku, o ile instrukcja próby obsługowej nie określa innego warunku. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Uruchomić mechanizm podnoszenia w kierunku górnego położenia, z prędkością i z miejsca początkowego wskazanymi do próby. Nie dojeżdżać do zderzenia mechanicznego i nie wymuszać przekroczenia ograniczenia. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Dalsze podnoszenie zostaje ograniczone w przewidzianym położeniu, zanim dojdzie do kolizji. Po potwierdzeniu działania wycofać mechanizm do bezpiecznego położenia dozwoloną metodą; przy braku reakcji przerwać próbę przed zagrożeniem i wyłączyć urządzenie z użytkowania. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Rozpoznać element wyzwalający i właściwy mechanizm; sprawdzić wolną drogę oraz wymagane położenie osprzętu. Próbę wykonać bez ładunku, o ile instrukcja próby obsługowej nie określa innego warunku. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Uruchomić mechanizm podnoszenia w kierunku dolnego położenia, z prędkością i z miejsca początkowego wskazanymi do próby. Nie dojeżdżać do zderzenia mechanicznego i nie wymuszać przekroczenia ograniczenia. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Dalsze opuszczanie zostaje ograniczone w przewidzianym położeniu, bez doprowadzania do niebezpiecznego rozwinięcia lub zluzowania cięgna. Po potwierdzeniu działania wycofać mechanizm do bezpiecznego położenia dozwoloną metodą; przy braku reakcji przerwać próbę przed zagrożeniem i wyłączyć urządzenie z użytkowania. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Rozpoznać element wyzwalający i właściwy mechanizm; sprawdzić wolną drogę oraz wymagane położenie osprzętu. Próbę wykonać bez ładunku, o ile instrukcja próby obsługowej nie określa innego warunku. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Uruchomić mechanizm jazdy wciągnika lub wciągarki w kierunku kolejnych końców jego drogi, z prędkością i z miejsca początkowego wskazanymi do próby. Nie dojeżdżać do zderzenia mechanicznego i nie wymuszać przekroczenia ograniczenia. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Dalsza jazda w badanym kierunku zostaje ograniczona przed niedopuszczalnym dojazdem do końca drogi. Po potwierdzeniu działania wycofać mechanizm do bezpiecznego położenia dozwoloną metodą; przy braku reakcji przerwać próbę przed zagrożeniem i wyłączyć urządzenie z użytkowania. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Sprawdzić obudowę, opisy i swobodny powrót elementów sterowania; wybrać właściwe stanowisko i zapewnić wolną strefę ruchu. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Bez ładunku sprawdzić kolejno dostępne kierunki i zatrzymanie po zwolnieniu sterowania tam, gdzie wymaga tego konstrukcja. Następnie wykonać przewidzianą próbę STOP podczas kontrolowanego ruchu. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Ruchy odpowiadają oznaczeniom, a STOP zatrzymuje niebezpieczne działanie objęte jego funkcją; samo odblokowanie STOP nie uruchamia ruchu. Przywrócić sterowanie do położenia neutralnego, odblokować STOP i wznowić gotowość tylko świadomą czynnością przewidzianą w instrukcji. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Najpierw należy zidentyfikować element, np. blokadę osłony, ograniczenie obciążenia lub ochronę przed kolizją, jeżeli występuje w egzemplarzu. W instrukcji trzeba ustalić metodę sprawdzenia i warunki uruchomienia funkcji. Oględziny dotyczą mocowań, przewodów, czujników i oznaczeń dostępnych operatorowi; sama kontrolka zasilania nie potwierdza działania całego zabezpieczenia.

Próbę wykonuje się wyłącznie przewidzianą metodą, z wolną strefą zagrożenia i możliwością bezpiecznego zatrzymania. Oczekiwany wynik to sygnalizacja oraz ograniczenie konkretnych ruchów opisanych dla tego układu, a następnie poprawne przywrócenie gotowości. Nie wolno celowo przeciążać urządzenia, wprowadzać człowieka w strefę ochronną ani omijać czujnika, aby stworzyć własny test. Gdy bezpieczna próba nie należy do obsługi, należy wskazać tę granicę i przekazać kontrolę właściwej osobie.

Przygotować wskazany ładunek w granicach dopuszczalnych dla próby; zapewnić wolną strefę i stabilne miejsce ewentualnego odłożenia. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Unieść ładunek tylko na wysokość próby określoną w instrukcji, zatrzymać podnoszenie właściwym sterowaniem i obserwować utrzymywanie położenia. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Po zatrzymaniu mechanizm utrzymuje ładunek w dopuszczalnych granicach, bez niekontrolowanego opadania. Opuścić obciążenie w bezpieczne miejsce; przy nieprawidłowym utrzymywaniu położenia przerwać użytkowanie i zgłosić hamulec do kontroli. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Po wskazaniu czynności trzeba odszukać jej opis, rozpoznać element urządzenia i ustalić wymagany stan napędu, osprzętu oraz zabezpieczenie miejsca. Przykładem może być codzienna kontrola osłony napędu, jeżeli instrukcja zalicza ją do obowiązków operatora: przy zatrzymanym urządzeniu sprawdza się kompletność, mocowanie i brak uszkodzeń osłony, bez jej demontażu. Inna czynność może wymagać innej sekwencji i nie jest zastępowana tym przykładem.

Wykonanie obejmuje wszystkie kroki podane dla wybranego działania, porównanie wyniku z kryterium i przywrócenie gotowości lub wyłączenie urządzenia z użytkowania. Gdy instrukcja zastrzega czynność dla konserwatora, wymaga narzędzi lub odłączenia energii poza zakresem operatora, obsługujący nie wykonuje jej samodzielnie. Bez wybranego egzemplarza i konkretnego punktu instrukcji nie można potwierdzić wykonania tej otwartej pozycji.

Należy ustalić masę, środek ciężkości, sposób zaczepienia i dopuszczalny udźwig w aktualnym położeniu. Masa osprzętu i sposób zawieszenia wpływają na dopuszczalne obciążenie. Hak powinien znaleźć się nad punktem podjęcia; zawiesia trzeba ułożyć bez skręcenia, chroniąc je na krawędziach. Ładunek nie może być zakleszczony, przymarznięty ani połączony z podłożem.

Po odsunięciu hakowego i innych osób należy naprężyć zawiesie łagodnym ruchem i sprawdzić jego ułożenie. Ładunek unosi się na niewielką, bezpieczną wysokość właściwą do kontroli równowagi i hamulca. Jeśli przechyla się lub zawiesie się przemieszcza, trzeba go odłożyć i poprawić zaczepienie po odciążeniu. Transport rozpoczyna się dopiero po potwierdzeniu stabilnego podjęcia.

Przed transportem trzeba sprawdzić całą drogę, brak osób pod ładunkiem i gotowość drugiego pola. Wysokość podniesienia dobiera się do przeszkód oraz bezpiecznego prześwitu, bez niepotrzebnego podnoszenia do końca zakresu. Hak pozostaje ustawiony tak, aby nie ciągnąć ukośnie ładunku.

Jazdę należy rozpoczynać i kończyć łagodnie, z obserwacją kołysania i zachowaniem odległości od konstrukcji. Jeżeli dany wciągnik nie ma mechanizmu jazdy, realizacja transportu musi odpowiadać przygotowanemu stanowisku oraz jego rzeczywistemu wyposażeniu; nie zastępuje się ruchu ręcznym ciągnięciem wiszącego ciężaru. Nad drugim polem trzeba zatrzymać ładunek i przygotować jego pionowe opuszczenie.

Należy ocenić nośność, wymiary i porządek na polu oraz przygotować podkłady, jeżeli są potrzebne. Ładunek trzeba ustawić nad wybranym miejscem bez ukośnego naciągania, z ograniczonym kołysaniem i wolną strefą. Ręce i stopy nie mogą znaleźć się pod ładunkiem ani pomiędzy nim a przeszkodą.

Opuszczanie kończy się pełnym oparciem ładunku na stabilnym podłożu. Przed odłączeniem osprzętu należy sprawdzić, czy ładunek nie przewróci się lub nie przetoczy po zluzowaniu zawiesia. Dopiero po zwolnieniu zawiesia i odsunięciu ludzi podnosi się hak lub odprowadza osprzęt, obserwując, czy nic nie pozostało zaczepione.

Przed opuszczeniem stanowiska należy zakończyć czynność w sposób, który nie pozostawia niekontrolowanego obciążenia lub przeszkody w przejściu. Sprawdza się stabilność odłożonego ładunku i ustawia mechanizmy w pozycji przewidzianej do postoju. W urządzeniach pracujących na zewnątrz znaczenie mają także warunki pogodowe.

Wyłączenie zasilania nie zastępuje prawidłowego odstawienia ani zastosowania wymaganych blokad. Sterowanie zabezpiecza się przed przypadkowym lub nieuprawnionym użyciem, a zauważone usterki przekazuje następnej zmianie i osobie odpowiedzialnej. Nie istnieje jedna pozycja postojowa właściwa dla wszystkich dźwignic.

Chwytak dobiera się do geometrii i sposobu przenoszenia elementu. Kontrola obejmuje jego części robocze, połączenia, sterowanie i zabezpieczenia przewidziane dla danego wykonania. Próbę ruchów wykonuje się bez ludzi w strefie możliwego zaciśnięcia.

Ładunek podnosi się dopiero po potwierdzeniu poprawnego ujęcia. Sposobu działania jednego chwytaka nie przenosi się automatycznie na inny typ. Przypadkowe szarpnięcie nie zastępuje wymaganej kontroli, a brak sygnału potwierdzenia trzeba wyjaśnić przed rozpoczęciem transportu.

Przy doborze chwytnika sprawdza się zakres materiałów oraz warunki, dla których podano udźwig. Dokumentacja może wymagać uwzględnienia grubości, kształtu, jakości powierzchni i temperatury elementu. Dane właściwe dla jednego wykonania nie określają nośności wszystkich chwytników magnetycznych.

Przed podniesieniem potrzebne jest potwierdzenie odpowiedniego doboru, stanu chwytnika i prawidłowego jego użycia. Duży udźwig mechanizmu podnoszenia nie zwiększa siły utrzymania magnesu. Wartości współczynników i warunki próby bierze się z instrukcji konkretnego osprzętu.

Urządzenie może być zaprojektowane do określonego procesu, rodzaju ładunku lub współpracy z konkretnym osprzętem. Zmiana wyposażenia może wpływać na masę, geometrię, prowadzenie zasilania, sterowanie i działanie zabezpieczeń. Te zależności trzeba sprawdzić przed uruchomieniem nowego zestawu.

Operator korzysta z konfiguracji dopuszczonych w dokumentacji. Nie rozstrzyga samodzielnie, że nietypowy osprzęt jest bezpieczny tylko dlatego, że mieści się na haku. Jeśli zmiana wymaga oceny technicznej lub modernizacji, prowadzi ją eksploatujący z właściwym personelem.

Obciążenie każdej dźwignicy zależy od położenia punktów podwieszenia, środka ciężkości i zmian podczas manewru. Nierówny ruch może przenieść większą część masy na jedno urządzenie albo wprowadzić niepożądane siły. Dlatego przygotowanie obejmuje cały proces podjęcia, transportu i odłożenia.

Eksploatujący określa szczegółowe warunki organizacyjne i techniczne. Operatorzy znają sposób komunikacji, koordynację ruchów i reakcję na przerwanie zadania. Takiej pracy nie organizuje się doraźnie przez dodanie udźwigów z tabliczek dwóch urządzeń.