Mobile cranes

Numer fabryczny i ewidencyjny należy porównać z tabliczką i dokumentami urządzenia. Trzeba odczytać decyzję zezwalającą na eksploatację, jej ważność i warunki oraz protokół badania, w tym uwagi i zalecenia. Sam nagłówek pozytywnego protokołu nie zastępuje sprawdzenia decyzji.

Następnie należy sprawdzić dostępność właściwej instrukcji i wpisy dotyczące konserwacji oraz zgłoszonych usterek. Dokumenty powinny odpowiadać aktualnemu miejscu montażu, konfiguracji i wyposażeniu, jeśli wpływają one na dopuszczenie urządzenia. Rozbieżność identyfikacji, brak wymaganego dokumentu lub niewyjaśnione zastrzeżenie trzeba wyjaśnić przed pracą.

Kontrola zaczyna się od tabliczek identyfikacyjnych, informacji o dopuszczalnym obciążeniu i oznaczeń sterowania. Należy sprawdzić ich czytelność, umiejscowienie i zgodność z aktualną konfiguracją. Diagram udźwigu osprzętu lub wysięgnika musi dotyczyć zastosowanego wyposażenia; sama największa wartość z tabliczki nie opisuje każdego położenia pracy.

Przy wskazanym piktogramie należy nazwać zakaz, nakaz lub zagrożenie i wyjaśnić jego praktyczny skutek. Przykładowo znak nakazu stosowania ochrony głowy wymaga odpowiedniego hełmu, a oznaczenie zakazu wstępu ogranicza dostęp do wskazanej strefy. Znaczenie symbolu kierunku ruchu należy odnieść do konkretnego mechanizmu i stanowiska sterowania. Nieczytelnego znaku nie można zastąpić zgadywaniem na podstawie innej maszyny.

Opuścić nieobciążony hak w miejsce umożliwiające bezpieczne oględziny i zatrzymać mechanizm. Oględziny dotyczą dostępnych dla obsługującego części: hak, zabezpieczenie gardzieli przewidziane w konstrukcji, zawieszenie haka, obudowy i krążki zblocza. Należy szukać takich nieprawidłowości jak pęknięcia, rozwarcie lub skręcenie haka, nadmierne zużycie, uszkodzenie zabezpieczenia i nieprawidłowe prowadzenie liny. Nie wolno przesuwać dłoni po pracującym mechanizmie ani zdejmować osłon, aby uzyskać dostęp do miejsca przeznaczonego do kontroli przez konserwatora.

Zabezpieczenie gardzieli nie przenosi ciężaru ładunku; hak i zblocze muszą odpowiadać udźwigowi oraz wyposażeniu urządzenia. Wartości graniczne zużycia i rozwarcia określa dokumentacja danego haka; ocena wzrokowa nie zastępuje wymaganych pomiarów konserwatora. Ocena powinna zakończyć się wskazaniem konkretnych miejsc sprawdzonych i zauważonych objawów. Przy nieprawidłowości wpływającej na bezpieczeństwo urządzenie należy wyłączyć z użytkowania i przekazać informację osobie odpowiedzialnej za eksploatację; oględziny nie upoważniają do prostowania, regulacji lub naprawy elementu.

Ustawić nieobciążony mechanizm do oględzin według instrukcji; zatrzymywać go przed zbliżeniem się do cięgna. Oględziny dotyczą dostępnych dla obsługującego części: występująca w urządzeniu lina albo łańcuch, ich zakończenia, zamocowania, prowadzenie na kołach lub bębnie i dostępne odcinki. Należy szukać takich nieprawidłowości jak w linie: zerwane druty, załamania, spłaszczenia lub korozja; w łańcuchu: pęknięte, skręcone albo odkształcone ogniwa oraz nierówne ułożenie. Nie wolno przesuwać dłoni po pracującym mechanizmie ani zdejmować osłon, aby uzyskać dostęp do miejsca przeznaczonego do kontroli przez konserwatora.

Kryteria wycofania należy odnieść do właściwego rodzaju cięgna, jego budowy i instrukcji; kryteriów liny nie stosuje się automatycznie do łańcucha. Jeśli oględziny wymagają przemieszczenia cięgna, kolejne fragmenty udostępnia się normalnym sterowaniem, po odsunięciu osób od strefy ruchu. Nie usuwa się osłon ani nie chwyta poruszającej się liny. Ocena powinna zakończyć się wskazaniem konkretnych miejsc sprawdzonych i zauważonych objawów. Przy nieprawidłowości wpływającej na bezpieczeństwo urządzenie należy wyłączyć z użytkowania i przekazać informację osobie odpowiedzialnej za eksploatację; oględziny nie upoważniają do prostowania, regulacji lub naprawy elementu.

Ustawić urządzenie w położeniu do oględzin i obejść je z miejsc dostępnych dla obsługi. Oględziny dotyczą dostępnych dla obsługującego części: elementy nośne, połączenia, sworznie i ich zabezpieczenia, spoiny oraz dostępne mocowania. Należy szukać takich nieprawidłowości jak pęknięcia, wygięcia, korozja osłabiająca przekrój, brak zabezpieczeń sworzni lub ślady przemieszczenia połączeń. Nie wolno przesuwać dłoni po pracującym mechanizmie ani zdejmować osłon, aby uzyskać dostęp do miejsca przeznaczonego do kontroli przez konserwatora.

Wykryte uszkodzenie konstrukcji wymaga oceny technicznej przed dalszą pracą. Nie sprawdza się dokręcenia wszystkich połączeń na wyczucie; kontrola momentu dokręcenia i naprawa należą do czynności wskazanych w dokumentacji i wykonywanych przez uprawnione osoby. Ocena powinna zakończyć się wskazaniem konkretnych miejsc sprawdzonych i zauważonych objawów. Przy nieprawidłowości wpływającej na bezpieczeństwo urządzenie należy wyłączyć z użytkowania i przekazać informację osobie odpowiedzialnej za eksploatację; oględziny nie upoważniają do prostowania, regulacji lub naprawy elementu.

Należy ocenić nośność i równość podłoża, krawędzie wykopów, instalacje podziemne, otwory oraz napowietrzne przeszkody. Wymagana powierzchnia podparcia zależy od reakcji podpór i nośności podłoża; przypadkowe luźne elementy nie stanowią sprawdzonych podkładów. Strefa ruchu obejmuje również przeciwwagę, wysięgnik i odkładany ładunek.

Urządzenie trzeba wypoziomować i podeprzeć w jednej z konfiguracji dopuszczonych przez producenta, sprawdzając rozstaw, oparcie i blokady. Jeżeli możliwa jest praca przy częściowym rozstawieniu podpór, odpowiada jej właściwa charakterystyka i ograniczony sektor pracy. Warunki gruntowe oraz podparcie wymagają obserwacji również po rozpoczęciu ruchów; osiadanie podpory jest powodem przerwania pracy.

Sprawdzenie obejmuje typ i długość wysięgnika, zastosowane przedłużenia, przeciwwagę, podparcie, sektor pracy oraz układ olinowania i osprzęt. Należy porównać stan faktyczny z wyborem w układzie sterowania i właściwą tabelą udźwigu. Wysięg mierzy się według definicji podanej w dokumentacji, a nie od końca podpory lub zderzaka.

Masa ładunku musi być znana, a obciążenie osprzętem uwzględnione tak, jak wymaga tego charakterystyka. Trzeba sprawdzić cały planowany tor, ponieważ dopuszczalne obciążenie może zmaleć przy większym wysięgu lub zmianie sektora. Potwierdzenie danych na wyświetlaczu nie zmienia rzeczywistej masy przeciwwagi, długości wysięgnika ani rozstawu podpór.

Rozpoznać element wyzwalający i właściwy mechanizm; sprawdzić wolną drogę oraz wymagane położenie osprzętu. Próbę wykonać bez ładunku, o ile instrukcja próby obsługowej nie określa innego warunku. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Uruchomić mechanizm podnoszenia w kierunku górnego położenia, z prędkością i z miejsca początkowego wskazanymi do próby. Nie dojeżdżać do zderzenia mechanicznego i nie wymuszać przekroczenia ograniczenia. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Dalsze podnoszenie zostaje ograniczone w przewidzianym położeniu, zanim dojdzie do kolizji. Po potwierdzeniu działania wycofać mechanizm do bezpiecznego położenia dozwoloną metodą; przy braku reakcji przerwać próbę przed zagrożeniem i wyłączyć urządzenie z użytkowania. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Zidentyfikować mechanizm zmiany wysięgu i dopuszczalne skrajne położenia dla aktualnej konfiguracji żurawia. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Bez ładunku, w wolnej strefie, wykonać przewidziane w instrukcji zbliżenie do granic ruchu i sprawdzić zatrzymanie dalszej zmiany wysięgu w badanym kierunku. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Ruch zmiany wysięgu zostaje ograniczony w przewidzianym położeniu granicznym, bez wymuszania dalszego ruchu i bez kolizji. Wycofać mechanizm do bezpiecznego położenia dozwoloną metodą; przy braku ograniczenia przerwać próbę i zgłosić usterkę. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Ustawić osprzęt i napęd w położeniu kontroli poziomu określonym w instrukcji; oglądać z bezpiecznej odległości. Oględziny dotyczą dostępnych dla obsługującego części: zbiornik i wskaźnik poziomu, dostępne przewody i złącza, siłowniki, tłoczyska oraz osłony. Należy szukać takich nieprawidłowości jak wycieki, przetarcia, pęcherze przewodów, deformacje tłoczysk i luźne mocowania. Nie wolno przesuwać dłoni po pracującym mechanizmie ani zdejmować osłon, aby uzyskać dostęp do miejsca przeznaczonego do kontroli przez konserwatora.

Poziom oleju ocenia się we właściwym położeniu siłowników; przecieku pod ciśnieniem nie szuka się dłonią. Próbę ruchową przewidzianą dla operatora wykonuje się dopiero po pomyślnych oględzinach. Należy obserwować płynność ruchów i utrzymywanie położenia; nie wolno odkręcać złączy ani usuwać nieszczelności pod ciśnieniem. Ocena powinna zakończyć się wskazaniem konkretnych miejsc sprawdzonych i zauważonych objawów. Przy nieprawidłowości wpływającej na bezpieczeństwo urządzenie należy wyłączyć z użytkowania i przekazać informację osobie odpowiedzialnej za eksploatację; oględziny nie upoważniają do prostowania, regulacji lub naprawy elementu.

Rozpoznać właściwy STOP, obejrzeć przycisk i zapewnić wolną strefę krótkiej próby ruchowej. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. Uruchomić wskazany w instrukcji ruch w bezpiecznych warunkach i nacisnąć STOP. Sprawdzić zatrzymanie oraz blokadę ponownego uruchomienia objętych funkcją ruchów. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Niebezpieczny ruch zostaje zatrzymany, a odblokowanie przycisku samo nie powoduje ponownego ruchu. Sprowadzić sterowanie do położenia neutralnego i przywrócić gotowość według instrukcji; nie podejmować pracy przy nieskutecznym STOP. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Sprawdzić opisy, obudowy, położenie neutralne i wybór właściwego stanowiska sterowania. Przed próbą trzeba ustalić w instrukcji egzemplarza sposób kontroli przewidziany dla obsługującego, położenie początkowe i spodziewaną reakcję. W wolnej strefie, bez ładunku, uruchomić kolejno mechanizmy w dozwolonych kierunkach, następnie zatrzymać je właściwym elementem sterowania. Obserwację należy prowadzić z bezpiecznego stanowiska, z możliwością przerwania ruchu, zanim powstanie zagrożenie.

Wynik ocenia się na podstawie rzeczywistego zachowania mechanizmu: Każdy sprawdzony mechanizm reaguje zgodnie z oznaczeniem, zatrzymuje się zgodnie ze sposobem sterowania i nie wykonuje niezamówionego ruchu. Zakończyć próbę w bezpiecznym położeniu, ustawić sterowanie neutralnie i zgłosić rozbieżności. Jeżeli reakcja jest nieprawidłowa albo nie można bezpiecznie przeprowadzić przewidzianej próby, urządzenie nie otrzymuje pozytywnej oceny tej kontroli; problem należy przekazać osobie odpowiedzialnej za eksploatację.

Najpierw należy zidentyfikować element, np. blokadę osłony, ograniczenie obciążenia lub ochronę przed kolizją, jeżeli występuje w egzemplarzu. W instrukcji trzeba ustalić metodę sprawdzenia i warunki uruchomienia funkcji. Oględziny dotyczą mocowań, przewodów, czujników i oznaczeń dostępnych operatorowi; sama kontrolka zasilania nie potwierdza działania całego zabezpieczenia.

Próbę wykonuje się wyłącznie przewidzianą metodą, z wolną strefą zagrożenia i możliwością bezpiecznego zatrzymania. Oczekiwany wynik to sygnalizacja oraz ograniczenie konkretnych ruchów opisanych dla tego układu, a następnie poprawne przywrócenie gotowości. Nie wolno celowo przeciążać urządzenia, wprowadzać człowieka w strefę ochronną ani omijać czujnika, aby stworzyć własny test. Gdy bezpieczna próba nie należy do obsługi, należy wskazać tę granicę i przekazać kontrolę właściwej osobie.

Najpierw należy odczytać wskazaną przez komisję konfigurację i porównać ją ze stanem aktualnym. Ładunek powinien zostać odłożony, a strefa ruchu przygotowana. Należy rozróżnić zmiany dostępne z normalnego sterowania, np. długości lub położenia wysięgnika w dopuszczalnym zakresie, od montażu balastu, przedłużeń lub przezbrojenia wymagającego odrębnej procedury i personelu.

Wykonanie polecenia obejmuje przewidziane ruchy i blokady, kontrolę ich zakończenia oraz aktualizację wyboru konfiguracji, jeśli wymaga tego system. Po zmianie trzeba ponownie odczytać charakterystykę dla planowanego wysięgu i obciążenia. Jeżeli wskazana zmiana nie jest możliwa w bezpiecznych warunkach stanowiska albo wykracza poza obsługę egzemplarza, nie wolno zastępować jej pozorną zmianą danych na wyświetlaczu.

Po wskazaniu czynności trzeba odszukać jej opis, rozpoznać element urządzenia i ustalić wymagany stan napędu, osprzętu oraz zabezpieczenie miejsca. Przykładem może być codzienna kontrola osłony napędu, jeżeli instrukcja zalicza ją do obowiązków operatora: przy zatrzymanym urządzeniu sprawdza się kompletność, mocowanie i brak uszkodzeń osłony, bez jej demontażu. Inna czynność może wymagać innej sekwencji i nie jest zastępowana tym przykładem.

Wykonanie obejmuje wszystkie kroki podane dla wybranego działania, porównanie wyniku z kryterium i przywrócenie gotowości lub wyłączenie urządzenia z użytkowania. Gdy instrukcja zastrzega czynność dla konserwatora, wymaga narzędzi lub odłączenia energii poza zakresem operatora, obsługujący nie wykonuje jej samodzielnie. Bez wybranego egzemplarza i konkretnego punktu instrukcji nie można potwierdzić wykonania tej otwartej pozycji.

Punktem rozpoczęcia podjęcia jest pole odkładcze A. Należy ustalić masę, środek ciężkości, sposób zaczepienia i dopuszczalny udźwig w aktualnym położeniu. Masa osprzętu i sposób zawieszenia wpływają na dopuszczalne obciążenie. Hak powinien znaleźć się nad punktem podjęcia; zawiesia trzeba ułożyć bez skręcenia, chroniąc je na krawędziach. Ładunek nie może być zakleszczony, przymarznięty ani połączony z podłożem.

Po odsunięciu hakowego i innych osób należy naprężyć zawiesie łagodnym ruchem i sprawdzić jego ułożenie. Ładunek unosi się na niewielką, bezpieczną wysokość właściwą do kontroli równowagi i hamulca. Jeśli przechyla się lub zawiesie się przemieszcza, trzeba go odłożyć i poprawić zaczepienie po odciążeniu. Transport rozpoczyna się dopiero po potwierdzeniu stabilnego podjęcia.

Przed wjazdem w światło bramki należy ocenić gabaryt ładunku z osprzętem, ustawienie przeszkód oraz bezpieczny tor przejścia. W tym zadaniu wysokość transportu nie może przekraczać wysokości bramki; przeniesienie ładunku nad nią omijałoby wymagany manewr. Operator powinien widzieć ładunek i jego odległość od obu stron przejścia albo korzystać z uzgodnionej sygnalizacji.

Do bramki należy zbliżyć ładunek po wygaszeniu nadmiernego kołysania. Płynne rozpoczynanie i kończenie ruchów ogranicza wahadłowanie. Nie wolno prostować toru przez uderzanie ładunkiem o przeszkodę ani dopuszczać ludzi pomiędzy ładunek i bramkę. Po przejściu należy utrzymać kontrolę aż do kolejnego wskazanego pola. W drodze z A do C należy dodatkowo chwilowo zatrzymać ładunek nad punktem B, bez odkładania go. Trzeba wygasić nadmierne kołysanie i potwierdzić utrzymanie położenia, po czym kontynuować transport.

W tym zadaniu ładunek należy postawić w punkcie C w odległości od przeszkody D nie większej niż 1 m, bez kontaktu z przeszkodą. Należy ocenić nośność, wymiary i porządek na polu oraz przygotować podkłady, jeżeli są potrzebne. Ładunek trzeba ustawić nad wybranym miejscem bez ukośnego naciągania, z ograniczonym kołysaniem i wolną strefą. Ręce i stopy nie mogą znaleźć się pod ładunkiem ani pomiędzy nim a przeszkodą.

Opuszczanie kończy się pełnym oparciem ładunku na stabilnym podłożu. Przed odłączeniem osprzętu należy sprawdzić, czy ładunek nie przewróci się lub nie przetoczy po zluzowaniu zawiesia. Dopiero po zwolnieniu zawiesia i odsunięciu ludzi podnosi się hak lub odprowadza osprzęt, obserwując, czy nic nie pozostało zaczepione.

Po bezpiecznym ponownym podjęciu ładunku w C należy rozpocząć powrót do A. Przed wjazdem w światło bramki należy ocenić gabaryt ładunku z osprzętem, ustawienie przeszkód oraz bezpieczny tor przejścia. W tym zadaniu wysokość transportu nie może przekraczać wysokości bramki; przeniesienie ładunku nad nią omijałoby wymagany manewr. Operator powinien widzieć ładunek i jego odległość od obu stron przejścia albo korzystać z uzgodnionej sygnalizacji.

Do bramki należy zbliżyć ładunek po wygaszeniu nadmiernego kołysania. Płynne rozpoczynanie i kończenie ruchów ogranicza wahadłowanie. Nie wolno prostować toru przez uderzanie ładunkiem o przeszkodę ani dopuszczać ludzi pomiędzy ładunek i bramkę. Po przejściu należy utrzymać kontrolę aż do kolejnego wskazanego pola. W kierunku powrotnym przez punkt B należy przejść bez planowanego zatrzymania nad nim. Wymóg płynnego przejścia nie odbiera obowiązku przerwania ruchu, jeśli pojawi się rzeczywiste zagrożenie.

Ładunek należy odłożyć na wskazane pole A, kończąc powrót do miejsca rozpoczęcia cyklu. Należy ocenić nośność, wymiary i porządek na polu oraz przygotować podkłady, jeżeli są potrzebne. Ładunek trzeba ustawić nad wybranym miejscem bez ukośnego naciągania, z ograniczonym kołysaniem i wolną strefą. Ręce i stopy nie mogą znaleźć się pod ładunkiem ani pomiędzy nim a przeszkodą.

Opuszczanie kończy się pełnym oparciem ładunku na stabilnym podłożu. Przed odłączeniem osprzętu należy sprawdzić, czy ładunek nie przewróci się lub nie przetoczy po zluzowaniu zawiesia. Dopiero po zwolnieniu zawiesia i odsunięciu ludzi podnosi się hak lub odprowadza osprzęt, obserwując, czy nic nie pozostało zaczepione.

W planowaniu transportu sprawdza się widoczność miejsca podjęcia, całej drogi i pola odkładczego. Gdy obserwacja jest ograniczona, potrzebne są rozwiązania organizacyjne i techniczne odpowiednie do urządzenia oraz zadania, w tym sposób porozumiewania się z upoważnioną osobą.

Nieczytelne lub sprzeczne polecenie wymaga wyjaśnienia przed ruchem. Sygnał wskazujący zagrożenie należy potraktować jako powód zatrzymania. Samo podniesienie ładunku wyżej nie usuwa braku wiedzy o ludziach i przeszkodach w niewidocznej części trasy.

Ocenia się położenie linii względem wysięgnika, ładunku, zawiesi i możliwych ruchów urządzenia. Potrzebne dane oraz wymagania zależą od linii i warunków stanowiska. Nie przyjmuje się jednej odległości dla wszystkich napięć ani nie ocenia bezpieczeństwa po wyglądzie przewodu.

Przed pracą należy wdrożyć ustalone rozwiązania organizacyjne i techniczne. Operator zna granice strefy, sposób nadzoru i procedurę na wypadek zagrożenia. Jeśli nie ma potwierdzonych warunków, nie rozpoczyna rozstawiania i manewrów w obszarze możliwego zbliżenia.

Przed opuszczeniem stanowiska należy zakończyć czynność w sposób, który nie pozostawia niekontrolowanego obciążenia lub przeszkody w przejściu. Sprawdza się stabilność odłożonego ładunku i ustawia mechanizmy w pozycji przewidzianej do postoju. W urządzeniach pracujących na zewnątrz znaczenie mają także warunki pogodowe.

Wyłączenie zasilania nie zastępuje prawidłowego odstawienia ani zastosowania wymaganych blokad. Sterowanie zabezpiecza się przed przypadkowym lub nieuprawnionym użyciem, a zauważone usterki przekazuje następnej zmianie i osobie odpowiedzialnej. Nie istnieje jedna pozycja postojowa właściwa dla wszystkich dźwignic.